Tweede Kamer Verkiezingen: in gesprek met Ilana Rooderkerk (D66)

De verkiezingen van 2025 komen eraan. Hoe kijken de verschillende partijen aan tegen de onderwerpen die spelen in de zonne- en windenergiesector? NedZero en Holland Solar gingen in gesprek met Ilana Rooderkerk, Tweede Kamerlid voor D66 en woordvoerder klimaat, energie en mijnbouw (tevens onderwijs, cultuur en emancipatie).

De opmars van groene technologie - van zonnepanelen en batterijen tot waterstof en wind - is niet te stoppen. Voor Nederland ligt hier een unieke kans: inzetten op de groene economie van de toekomst én onze maakindustrie verder laten bloeien.

Rooderkerk is sinds 6 december 2023 lid van de Tweede Kamer; na zwangerschaps- en bevallingsverlof keerde zij op 29 maart 2024 terug. Eerder was zij fractievoorzitter van D66 in de Amsterdamse gemeenteraad en werkte zij als woordvoerder en (rijks)trainee bij de ministeries van OCW en IenW.

We spreken haar onder meer over het beter benutten van duurzaam opgewekte stroom (o.a. met energieopslag), windmolens bij bedrijventerreinen, agri-PV en de betaalbaarheid én voorspelbaarheid van de energierekening.

Eigen verbruik: Heeft u zonnepanelen? Wat gaat u met uw stroom doen vanaf 2027, wanneer u niet meer mag salderen? / Wat kunnen mensen doen om hun eigen verbruik te verhogen vanaf 2027, wanneer salderen niet meer mogelijk is?   

" Ja, ik heb zelf zonnepanelen. Daarnaast ben ik aangesloten op een warmtenet en woon ik in een goed geïsoleerd huis. Nederland is een kampioen in de aanleg van zonnepanelen en daar mogen we trots op zijn. Ze zorgen voor schone energie, een betaalbare energierekening én voor onafhankelijkheid van foute regimes zoals Rusland onder Poetin. De oorlog in Oekraïne laat heel duidelijk zien hoe belangrijk die onafhankelijkheid is. 

 De salderingsregeling was cruciaal voor de groei van zonnepanelen. Het is dan ook geweldig om te zien hoeveel mensen hebben geïnvesteerd om hun eigen energie op te wekken. Tegelijkertijd maken veel mensen zich zorgen over de kosten en wat er gebeurt zodra de salderingsregeling in 2027 stopt. Dat begrijp ik helemaal, want het is een grote investering. Het was dan ook echt onacceptabel dat het kabinet de regeling abrupt heeft afgeschaft. Daarom heb ik een voorstel ingediend om meer zekerheid te bieden over een redelijke vergoeding. Het kabinet moet daar echt mee aan de slag. 

Zonnepanelen blijven financieel aantrekkelijk, ook al is de terugverdientijd gestegen. Wat D66 betreft moet de overheid blijven aanmoedigen om duurzaam op te wekken. De slimste manier is het eigen verbruik af te stemmen op de momenten dat de zon schijnt. Daar zijn steeds meer mogelijkheden voor: je wasmachine of vaatwasser laten draaien als het zonnig is, je elektrische auto opladen overdag, of warmtepompen en boilers overdag gebruiken. Ook buurtbatterijen kunnen helpen om energie lokaal op te slaan en te delen. 

We willen meer transparantie over de terugleverkosten en hebben vorig jaar een voorstel gedaan voor een “flexbonus”, waarmee zonnepaneelbezitters extra subsidie kunnen krijgen als ze hun eigen verbruik verhogen en het net ontlasten. Helaas kreeg dat voorstel nul op rekest van de minister, maar gelukkig biedt binnenkort een nieuw kabinet nieuwe kansen!"

WOL: Er wordt al lang gesproken over landelijke afstandsnormen voor windturbines. Hoe kijkt u aan tegen het idee van uniforme landelijke normen, en welke effecten verwacht u daarvan op de energietransitie en ruimtelijke ordening?  

"Het gesprek over landelijke afstandsnormen loopt al jaren. Voor D66 is het belangrijk dat er heldere en eerlijke regels komen, die mensen zekerheid geven. Dit moet op een zorgvuldige manier gebeuren, met duidelijk inzicht in de effecten op de gezondheid van omwonenden én op de natuur. Tegelijkertijd moeten we voorkomen dat de regels zo streng worden dat er nauwelijks nog ruimte overblijft voor windenergie op land. Want we hebben die duurzame energie keihard nodig om Nederland betaalbaar en leefbaar te houden.  Het is wat ons betreft van belang dat er landelijke normen komen die ruimte geven aan de energietransitie én die gezondheid en draagvlak van omwonenden serieus nemen. "

WOZ: De industriële vraag naar groene stroom groeit momenteel minder snel dan verwacht, waardoor de businesscase voor wind op zee onder druk staat. Hoe voorkomen we dat de uitrol van wind op zee vertraging oploopt?   

"Dit is de kernvraag. Het is onacceptabel dat het kabinet de ambities voor wind op zee ongemerkt afzwakt. Het uitgangspunt moet juist zijn: zorg dat er volop duurzame energie beschikbaar komt. Alleen dan kan de industrie echt vergroenen. Het lijkt wel alsof het inmiddels demissionaire kabinet dat volledig uit het oog is verloren. De overheid moet hier echt een doorbraak realiseren. De windparken die een enorme bijdrage gaan leveren aan de Nederlandse energie-onafhankelijkheid, en als we het echt ambitieus aanpakken zelfs die van Europa. Opwek op eigen bodem, zonder afhankelijk te zijn van foute regimes. Als D66 zetten we hier vol op in. De contracts for difference zijn een no-brainer. Maar invoer daarvan gaat langzaam. Het zou nog beter zijn als energiebedrijven in 2026 al zekerheid krijgen van de Rijksoverheid. Als het nodig is dan moeten we ook aan subsidies denken.  We moeten koste wat het kost voorkomen dat er een stop-and-go ontstaat waarbij investeerders afhaken en de bouw stilvalt. Wind op zee is te belangrijk is voor onze energiezekerheid om dat risico te nemen."

Net beter benutten: Hoe kunnen we de capaciteit op het elektriciteitsnet beter benutten? Ziet u ook kansen voor wind en zonneparken op land in de buurt van bedrijven waar vraag naar duurzame stroom hoog is?  

"Netbeheerders, energiebedrijven en overheden zijn er al volop mee bezig. Als we samen de capaciteit van het net beter benutten, kunnen we miljarden euro's besparen en sneller vooruit in de energietransitie. Zoals ik eerder al zei: in flexibel gebruik zit echt grote winst. Niet alleen door mensen thuis, maar ook door bedrijven. Wind en zonneparken in de buurt van bedrijven waar de vraag naar duurzame stroom hoog is zijn ook een goede kans. Maar we moeten ook eerlijk zijn, dat is niet makkelijk. Het vraagt een hele goede samenwerking tussen overheden, netbeheerders, bedrijven én burgers. Je hebt veel lokale kennis nodig om dat goed te doen. Maar waar het kan, moet je het doen. Je wilt lokale initiatieven niet in de weg zitten met nationale regelgeving."

Maakindustrie: De wereldwijde vraag naar groene energietechnologieën groeit snel, dit biedt onder andere kansen voor de maakindustrie. Hoe kan Nederland deze ontwikkeling benutten om de eigen maakindustrie voor duurzame technologieën te versterken?  

"Als ik in de Rotterdamse haven zie wat Nederland kan op het gebied van het bouwen en aanleggen van windmolens en monopiles, dan word ik daar enorm enthousiast van.  De opmars van groene technologie - van zonnepanelen en batterijen tot waterstof en wind - is niet te stoppen. Voor Nederland ligt hier een unieke kans: inzetten op de groene economie van de toekomst én onze maakindustrie verder laten bloeien.

D66 wil dat we die kans pakken door bedrijven te ondersteunen die investeren in schone technologie en door de bezem door de regels te halen om wat nu in de weg zit aan te passen. Het is van belang dat we investeren in onderwijs door vakmensen op te leiden voor de energietransitie en samen te werken met kennisinstellingen. Denk aan innovaties rond elektrolysers voor waterstof, slimme netoplossingen en circulaire productie. Het is winst op alle fronten. Door deze industrie door te ontwikkelen gaat de turbo op onze eigen energietransitie, worden we minder afhankelijk van landen buiten Europa, creëren we goede baankansen in Nederland én dragen we bij aan het versnellen van de wereldwijde energietransitie."

Doelen: Voor 2030 zijn er opwekdoelen gesteld om de doelstellingen uit de Klimaatwet te halen. Is het stellen van concrete opwekdoelen effectief geweest? En is het wenselijk om opwekdoelen te stellen voor 2040 of een doel voor CO2-reductie vast te leggen in de klimaatwet?   

"Zonder doel, kan je niet schieten. Om een duurzame toekomst te bereiken, is het van belang dat we daar doelgericht aan werken en duidelijk hebben waar we op inzetten. Vervolgens is ook actie nodig om dit waar te maken. Maar met klimaatminister Hermans van de VVD zijn de klimaatafspraken van Parijs uit het raam gegooid. We zijn door de enorm stilstand alleen maar verder afgeraakt van die groene economie. Het raakt mij ook persoonlijk, als moeder van twee jonge kinderen. Groeien zij wel op in een wereld die veilig voor hen is en op een leefbare planeet? Ik zie en hoor ook dat vele mensen die zorgen met mij delen. 

Het afgelopen jaar zagen we dat zelfs bedrijven en milieuclubs elkaar vonden in dezelfde noodoproep: kabinet, geef duidelijkheid. Niet het zwabberbeleid wat we hebben gezien, met het afschaffen van de salderingsregeling, afschaffen van de verplichte warmtepomp, de graai in de pot van het Klimaatfonds om het aan andere zaken uit te geven."  

Agri-PV: Agri-PV biedt kansen voor boeren om een transitie naar een extensiever landbouwmodel te financieren, maar fiscale regels vormen obstakels voor boeren om aan de slag te gaan met deze techniek. Wie is er aan zet om die duidelijkheid te bieden? Welke combinaties tussen landbouw en pv ziet u als het meest kansrijk?   

"Het dubbel benutten van landbouwgrond door te combineren met zonnepanelen, is een mooie kans waar boeren extra aan kunnen verdienen. We weten: de huidige manier van boeren kan niet langer zo doorgaan. Zowel voor boer als natuur niet.  We zien nu een kleine groep voorlopers die hier al in heeft durven investeren, zelfs al rekent het niet direct rond. Dat vind ik bemoedigend en inspirerend om te zien.  

Voor een geslaagde energietransitie en een echt duurzame toekomst is het van belang dat álle sectoren bijdragen: landbouw, mobiliteit, luchtvaart. Overal moeten we zoeken naar mogelijkheden om het groener en schoner te maken."