Holland Solar vraagt aandacht voor zonneladder in aanloop naar debat ruimtelijke ordening

Woningbouw, bedrijvigheid en mobiliteit dreigen vast te lopen zonder voldoende duurzame energie. Met die boodschap vraagt Holland Solar in aanloop naar het commissiedebat Ruimtelijke Ordening op 11 juni aandacht voor een structurele plek van energie in het ruimtelijk beleid. “Zonder tijdige inpassing van onze energievoorziening in ruimtelijk beleid kunnen woningen niet worden gebouwd, bedrijven niet uitbreiden en auto’s niet laden.”

De zonneladder biedt hiervoor een logisch en breed gedragen kader dat de voorkeursvolgorde voor het plaatsen van zonnepanelen beschrijft. In de praktijk worden de mogelijkheden van deze ladder echter nog onvoldoende benut. Op vrijwel alle treden doen zich belemmeringen voor, variërend van regelgeving en gebrek aan ruimtelijke sturing tot onduidelijke kaders.

Volgens Holland Solar kan de Kamer met gerichte keuzes bijdragen aan een versnelling van zonne-energie die zorgvuldig wordt ingepast, beter aansluit bij de beschikbare netcapaciteit en ondersteunend is aan andere ruimtelijke functies.

Vier concrete voorstellen

In haar inbreng doet Holland Solar vier voorstellen om de zonneladder beter in de praktijk te brengen:

1. Versnellen van zon op daken en gevels
   Zon op dak is de meest efficiënte vorm van multifunctioneel ruimtegebruik en wordt beschouwd als een ‘no-regret’-optie. Tegelijkertijd is de uitrol hiervan recent sterk teruggevallen, terwijl juist hier nog veel potentieel ligt. Holland Solar pleit daarom voor een rondetafelgesprek over zon op residentiële daken, utiliteitsdaken en in de sociale huursector, om gerichte stimulering mogelijk te maken.
2. Beter benutten van tijdelijke ruimte
   In Nederland liggen veel gronden tijdelijk braak of in transitie, zoals voormalige bedrijventerreinen of locaties die wachten op woningbouw of infrastructuur. Deze zogenoemde pauzelandschappen worden nog weinig benut voor zonne-energie. De brancheorganisatie vraagt het Rijk om duidelijke ruimtelijke kaders te ontwikkelen voor zonneprojecten op deze gronden, zodat provincies en gemeenten hier sneller mee aan de slag kunnen.
3. Clustering van opwek en gebruik
   Zonneprojecten langs stads- en dorpsranden kunnen efficiënt zijn doordat vraag en aanbod van elektriciteit dichter bij elkaar worden gebracht. Dit vermindert de belasting van het elektriciteitsnet en houdt ruimte vrij voor andere toepassingen, zoals woningbouw en elektrisch vervoer.
   Holland Solar roept overheden op om deze locaties actief mee te nemen in integrale gebiedsontwikkeling.
4. Uitzonderingsgronden voor zonneparken
   De zonneladder biedt ruimte om zonneparken op landbouwgrond onder voorwaarden toe te staan, zodat er ruimte blijft voor maatwerk. Op sommige locaties blijft zon op land namelijk erg wenselijk. Denk bijvoorbeeld aan grond langs een bedrijventerrein waar ondernemers schreeuwen om de extra stroom maar bij de netbeheerder jaren op de wachtlijst komen te staan of gronden die met een natuurinclusief zonnepark bodemkwaliteit verbeteren om een transitie te maken naar een natuurgebied. Het Rijk heeft echter geen regie genomen op de uitwerking van deze voorwaarden of uitzonderingsgronden, waardoor deze parken nu bij voorbaat worden uitgesloten. Zo heeft het Rijk geen kaders opgesteld voor de uitzonderingsgrond netneutrale zonneparken, natuurinclusieve zonneparken en parken op transitiegronden.

Betere samenhang tussen energie en ruimte

Volgens Holland Solar vraagt de stapeling van ruimtelijke opgaven om beleid waarin energie geen sluitpost is, maar een integraal onderdeel van de afweging. Door de zonneladder concreter uit te werken en belemmeringen weg te nemen, kan zonne-energie beter worden ingepast in de schaarse ruimte in Nederland.