Samenwerking als sleutel tot werkende energiehubs

Ondernemers in heel Nederland lopen vast op netcongestie. De wachtlijsten voor transportcapaciteit op het stroomnet blijven groeien: inmiddels wachten volgens Netbeheer Nederland ruim 14.000 afnameverzoeken en bijna 8.600 invoedingsaanvragen op een aansluiting. Technische oplossingen zijn er — eigen opwek, slim sturen en batterijopslag — maar de echte doorbraak vraagt iets anders. Holland Solar en NedZero gingen in gesprek met Bas van der Peet, lid van de Energieraad Regio Foodvalley, over wat er stokt en wat werkt: een goed functionerende energiehub op bedrijventerreinen vraagt niet alleen techniek, maar vooral organisatiekracht en slimme samenwerking.

Energiehubs verlichten het stroomnet
Lokale opwek van energie helpt ondernemers vooruit en gaat netcongestie tegen. De combinatie van zonne- en windenergie, opslag en onderlinge energielevering werkt het best. Dit bespaart ondernemers veel geld, de jaarlijkse energiekosten dalen tot vijftig procent. Dit blijkt uit onderzoek in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) en Holland Solar. (Fictieve beeldimpressie via ChatGPT)

Zon op bedrijfsdaken, gedeelde opslag en slim sturen; het kán, maar het vraagt organisatiekracht. Als ondernemers, overheden en netbeheerders elkaar weten te vinden, kunnen bedrijventerreinen overal in Nederland uitgroeien tot echte energiehubs. En dat is precies wat we nu nodig hebben.

Over Bas van der Peet
Van der Peet is sinds 1 augustus 2025 ondernemersvertegenwoordiger in de Energieraad van Regio Foodvalley, waar de brug geslagen wordt tussen provincies, gemeenten, netbeheerders, woningcorporaties, het waterschap, lTO  en de ondernemers en pleit voor praktische, kortetermijnoplossingen tegen netcongestie. In dit gesprek spreekt hij nadrukkelijk niet namens de Energieraad, maar namens de ondernemers uit de regio, van Wageningen tot Nijkerk, hét Nederlandse voedingscluster waar veel mkb en industrie rondom voedsel samenkomt. Hij heeft een achtergrond in de zonne-energiesector (ook residentieel) en is goed bekend met de brancheorganisatie Holland Solar, een oorsprong die zijn focus verklaart op de mix van zon, wind en batterijopslag als hefboom voor bedrijventerreinen.

U bent actief in de Energieraad van Regio Foodvalley. Wat ziet u concreet gebeuren als bedrijven een grotere aansluiting nodig hebben?
“In uitkomst: weinig. Aanvragen worden netjes geregistreerd en toegelicht, maar de feitelijke oplossing schuift in delen van de regio richting 2028 of zelfs 2033. Veel ondernemers merken het pas als ze willen uitbreiden of elektrificeren; dán stuiten ze op de wachtlijst. Dat voelt machteloos, zeker als je wél wilt verduurzamen.”

Wat betekent dat tekort aan netcapaciteit voor ondernemers die willen groeien of verduurzamen?
“Het remt innovatie. Zonder zekerheid over een zwaardere aansluiting stel je investeringen uit. En dat terwijl bedrijven wíllen overstappen op elektrische processen, willen laden of zonnepanelen willen plaatsen. Als er geen ruimte is op het net, ga je zoeken naar oplossingen binnen je eigen terrein, en daar begint vaak iets moois.”

Hoe werkt ‘zelf doen’ in de praktijk? Helpt dat bij afnamecongestie?
“De meeste ondernemers beginnen bij zon. Dat is zichtbaar, vertrouwd en relatief snel te realiseren. Maar op een bedrijventerrein sta je niet alleen. Zodra meerdere bedrijven tegelijk zonne-energie opwekken of willen terugleveren, loop je al snel tegen de grenzen van het net aan. Dan is het logisch om samen te gaan kijken: hoe kunnen we dat slimmer doen?

De oplossing begint dus achter de meter: door opwek en verbruik binnen het eigen terrein beter op elkaar af te stemmen. “Met een energiemanagementsysteem en batterij kun je de pieken dempen en meer van je eigen zonnestroom benutten. Maar als bedrijven daarnaast energie met elkaar delen, maak je pas echt verschil. Daarvoor heb je samenwerking nodig en vaak ook een vorm van gezamenlijk beheer, zoals een gesloten distributiesysteem.”

U zegt vaak dat samenwerking de sleutel is. Waarom is dat zo belangrijk?
“Veel bedrijventerreinen zijn nog los zand. Iedereen regelt zijn eigen energie, terwijl het probleem en de oplossing juist collectief zijn. Je kunt de zon niet efficiënter laten schijnen, maar je kunt wél slimmer organiseren wat je ermee doet.
Een energiehub ontstaat pas als bedrijven elkaar opzoeken, afspraken maken over verdeling, opslag en gebruik. Dat vraagt een mentaliteitsverandering, maar het levert veel op: ruimte op het net én lagere kosten.”

Zonnepanelen zijn vaak het begin van een groter gesprek. Bedrijven die eerst dachten: ‘ik regel het zelf’, merken dat ze elkaar nodig hebben om echt vooruit te komen. Dat is het mooie: zon brengt samenwerking op gang.

Welke kansen ziet u op bedrijventerreinen?
“Grote kansen. Nederland heeft duizenden vierkante meters dak die nu nog ongebruikt zijn. Combineer dat met collectieve opslag en slim sturen, en je creëert lokale balans.
De uitdaging zit niet in de techniek, maar in de organisatie. Ondernemers moeten samen leren sturen, investeren en beheren. Dat lijkt ingewikkeld, maar zodra er een concreet plan ligt, gaan ze ervoor. Daar zit de kracht.”

Wat is de rol van de Energieraad hierin?
“De Energieraad brengt alle partijen bij elkaar: gemeenten, provincies, netbeheerders, waterschap, corporaties en ondernemers. Energie stopt niet bij gemeentegrenzen; leidingen trekken zich daar niks van aan. De Energieraad helpt om regionaal te organiseren wat lokaal niet lukt, zodat initiatieven op bedrijventerreinen sneller van de grond komen.”

U schetst ook een verschuiving in de regionale energiestrategie. Wat bedoelt u daarmee?
“De eerste RES draaide vooral om duurzame opwek. Inmiddels is het besef doorgedrongen dat het niet alleen gaat om méér energie, maar om slimme verbindingen tussen vraag en aanbod.
Zonne-energie blijft daarin een pijler, maar dan als onderdeel van een groter systeem: met opslag, deling en afstemming op momenten dat het echt nodig is.”

Wat hebt u nodig van gemeenten, provincies en het Rijk?
“Twee dingen. Eén: visie op 2035 of 2040 — hoe ziet ons energiesysteem er dan uit? Twee: ruimte voor kortetermijnoplossingen die we over vijf jaar niet hoeven weg te gooien.
Wachten op alleen de uitbreiding van het net duurt te lang. De bouwstenen zijn er al: zonnepanelen, batterijen, lokale netten. Nu nog bestuurlijke lef om te zeggen: we gaan het gewoon doen.”

Wat zegt u tegen ondernemers die nu vastlopen?
“Begin bij jezelf. Leg die panelen, installeer een EMS of batterij, maar kijk ook over je eigen hek heen. Wie samenwerkt, vergroot zijn speelruimte. Dat vraagt even omschakelen, maar zodra er een gezamenlijk plan ligt, beweegt het bedrijfsleven snel. Zon is een prachtig startpunt — het laat zien wat er kan, en het brengt mensen letterlijk bij elkaar.”

Samenwerking als bouwsteen van de energiehub
Een goed functionerende energiehub vraagt niet alleen techniek, maar ook organisatiekracht en slimme informatiesystemen. Bedrijven, overheden en netbeheerders bouwen samen aan lokale energienetwerken die vraag en aanbod beter in balans brengen. Bron: Routekaart samenwerken in energiehubs, RVO (2024).